NGUY HIỂM VÀ SỢ HÃI
Người ta cảm thấy gai người hoặc sợ hãi khi chợt nghe hai từ "phi nhân" vì cũng chẳng hiểu rõ về chúng lắm và có khi cũng chỉ được nghe và "bị hù". Những gì không hiểu rõ về chúng thường làm người ta sợ hãi trong đó có cả cái chết.
Những phi nhân hay được đề cập và hù dọa chỉ là những nhân tố bên ngoài. Có một loại phi nhân đáng sợ và nguy hiểm hơn rất nhiều, chúng chỉ nằm ẩn mình trong tâm thức và chi phối toàn diện cuộc sống con người. Loại này nếu không có phương pháp, thậm chí không trục ra được và sẽ đi xuyên suốt trong vòng luân hồi, đó chính là Vô minh và Tham ái.
Nhưng một điều trớ trêu là người ta lại chẳng hề sợ hãi loại phi nhân bên trong này, thậm chí có khi lại kết thân với chúng nữa. Có nghĩa là, người ta củng cố và làm mạnh mẽ hai anh này cả ở bên trong và bên ngoài. Phi nhân thực sự có tính tàn phá nằm ở bên trong tâm thức này. Nếu không biết và nhận diện chân tướng, chúng sẽ gặm nhấm và hủy hoại lâu dài. Loại phi bên ngoài không có gì đáng sợ đúng theo cả nghĩa bóng lẫn nghĩa đen. Nhiều khi con người mà tâm không sạch thì còn sợ hơn cả một bầy phi nhân.
Đi vào rừng sâu hay những nơi hoang vắng và cô tịch, có khi phải đối diện với đối tượng lạ, chưa gặp bao giờ. Chúng có thể hỏi thăm và chào xã giao, nếu đón tiếp thì chúng ở lại, không đón tiếp thì chúng ra đi. Đôi khi sự nguy hiểm là thực, như gặp phải rắn độc chẳng hạn, nhưng sợ hãi đối với nguy hiểm là do tâm tạo. Đây là hai phạm trù không nên bị đánh tráo và nhầm lẫn: nguy hiểm có thể là thực, nhưng sợ hãi là sản phẩm tâm tạo. Mà những gì tâm tạo thì không nên tin vội, tin vội là sẽ bị thiệt và hại. Đằng sau thường là có cái gì không đúng. Lúc này, người ta không còn làm "chủ" mình nữa mà là thành "tớ".
Giống như hàng ngày chị Osin khi thấy ông chủ về thường e dè và khép nép. Quan sát vào một ngày đẹp trời, chị Osin không còn khép nép nữa và dường như có dáng dấp của bà chủ thì có thể ông chủ đã sai hoặc đang tạo ra cái sai. Ông chủ sẽ không còn là chủ nữa, mà có vẻ giống như "tớ".
Bản chất tâm cũng giống hệt như vậy. Khi là chủ, nó sẽ không tạo tác, không bị chi phối bởi nắm giữ và không hiểu biết. Còn khi tạo tác, với sự góp mặt của Vô minh và Tham ái, nó sẽ không là chủ mà thành tớ. Khi thành tớ, tâm trạng nào cũng sợ hãi, lo âu, thấp thỏm tạo nên những hình nộm phi nhân bên ngoài.
