TÌM KIẾM

Bản chất của tâm là luôn suy diễn và tìm kiếm sự giải thích. Càng biết nhiều, càng nhiều thông tin thì càng có nhiều giải thích với đủ các loại kịch bản khác nhau. Khi có sự tin tưởng hay đặt niềm tin theo hướng nào đó, người ta càng cố diễn giải các sự kiện sao cho phù hợp theo hướng đó, sao cho có tính thuyết phục nhất. Cơ chế là như vậy, vì lý do cơ bản là người ta rất sợ bị mất niềm tin, rất sợ bị tước đoạt từ trong sâu thẳm - không có niềm tin người ta sẽ không có cảm giác an toàn.

Một điều rõ ràng là bất kỳ diễn giải nào đều không phải là sự thật, cũng có nghĩa là đối với sự thật thì diễn giải hay giải thích là không cần thiết. Nhưng người ta lúc nào cũng "cần một lời giải thích". Những gì đang diễn ra ngược với niềm tin sẽ làm tâm thức bị bối rối, lung lay và hoài nghi, đó cũng là điều bình thường. Trong trường hợp này, người ta sống chủ yếu dựa vào niềm tin, không phải dựa theo các sự kiện của sự thật. Như vậy, khả năng có thể xảy ra: điều đặt trọn theo niềm tin, cuối cùng lại là giả tạo, không phải là sự thật; điều không tin hay không muốn tin, cuối cùng lại là sự thật. Đối với sự thật, dù chỉ một người chấp nhận và chín mươi chín người không chấp nhận thì đó vẫn là sự thật. Vì sự thật là sự thật, không cần bất kỳ ai chấp nhận hay không chấp nhận. Ngược lại, đối với sự giả tạo, dù chín mươi chín người chấp nhận thì đó vẫn là sự giả tạo. Không thể nào "mặt trời quay quanh trái đất" dù uy quyền được áp đặt để buộc mọi người chấp nhận, dù mọi viện dẫn giải thích đưa ra để mọi người tin theo.

Nếu tâm không có sự sáng tỏ thì không có gì đảm bảo những suy diễn và giải thích là đúng đắn và rõ ràng. Không thể nào trạng thái tâm mù mờ, loạng quạng lại dẫn đến sự sáng tỏ, đây là điều thật khó xảy ra. Càng mù mờ, tâm sẽ càng muốn tìm kiếm thông tin từ bên ngoài để xác chứng, để chứng minh, để khẳng định cho niềm tin. Nếu tâm có sự sáng tỏ, rõ ràng thì mọi suy diễn, giải thích là không cần thiết và thừa thãi. Trong trạng thái sáng tỏ đó, tâm thức sẽ thoát ra khỏi mọi khúc mắc, ràng buộc của những nghi vấn, lăn tăn, sẽ không còn bất kỳ sự chất chứa nào từ bên ngoài. Tất cả tạo tác của tâm đều được chấm dứt, không còn xung đột nội tâm, không còn khắc khoải, hoài nghi, tìm kiếm.