PHÂN MẢNH VÀ HỢP NHẤT

Những ai dùng máy tính, sau một thời gian phải dùng phần mềm disk defragmenter (giải phân mảnh) để giải quyết tình trạng máy bị phân mảnh trở nên chậm chạp, ì ạch không thể giải quyết được ngay cả các tác vụ đơn giản. Việc giải phân mảnh được khuyến nghị thực hiện thường xuyên để giúp máy có thể chạy tối ưu một cách dễ dàng. Khi bắt đầu chạy chương trình, nó mất một khoảng thời gian khá lâu, nhưng càng lúc càng nhanh dần và khúc sau chúng ta có cảm giác nó đang giải quyết với tốc độ của tia chớp.

Tâm thức cũng giống như vậy, hay bị rơi vào tình trạng phân mảnh, nó sẽ bị đơ và rơi khỏi trật tự tự nhiên. Nhiều khi chúng ta cũng chẳng hiểu là sao, mà thực cũng không cần mất thời gian để tìm hiểu - một điều không quá cần thiết. Khi tâm thức rơi khỏi quỹ đạo, dù chúng ta làm gì nó cũng không đem lại một sự hợp nhất, hòa hợp theo tự nhiên. Những lúc như vậy, mọi hành động tưởng chừng như đúng sẽ không còn đúng, cho dù nói theo cách nào đi nữa thì cũng chỉ là ngôn từ có tính lên gân hoặc xoa dịu mà thôi.

Sự phân mảnh trong tâm thức xảy ra khi các động cơ không chân chánh do tham ái và sợ hãi chi phối, nghĩa là nó đã được định hình theo một chiều hướng. Khi có tâm trạng hoài nghi và phóng dật một cách ảo tưởng cũng làm cho tâm thức trở nên phân mảnh, nó hoàn toàn trở nên mất phương hướng. Sự hiểu biết không chân chánh hay còn gọi là tà kiến cũng làm sai lệch trật tự quỹ đạo. Toàn bộ các trạng thái này là những nhân tố làm cho tâm thức không còn đúng với bản chất vốn có.

Bản chất vốn có (as it is) mang đặc tính vô thường phổ quát, tự nó có tính diệt dứt. Đây chính là sự hợp nhất tự nhiên trong pháp giới, năng lực diệt dứt (nirodha) cũng được ví như phần mềm defragmenter, đưa vạn vật trở về với bản chất Không Tánh.

Ở trạng thái hợp nhất, các hành động sẽ không còn bị ý niệm chi phối, không còn gì quá quan trọng, các mối liên kết không cần thiết sẽ tự động cắt đứt, không còn quá lưu tâm tới các sự việc phải là thế này hay thế kia.

Sự hợp nhất cũng có nghĩa là đặt gánh nặng xuống, chúng ta có cảm giác như người vừa ốm dậy trở nên khỏe lại, trạng thái nhẹ nhàng rất khó tả mà chỉ những người ốm lâu ngày hết bệnh mới cảm nhất một cách đủ. Không phải là sự khỏe mạnh để nâng một vật lên, mà là khả năng có thể đặt nhẹ nhàng xuống. Đối với họ không cần phải giáo huấn nhiều về điều này điều kia vì tâm thức họ đã có sự chuyển hóa hòa hợp theo tự nhiên.

Càng hợp nhất, năng lực tự nhiên càng mạnh mẽ, nó sẽ cho thấy uy lực không thể nghĩ bàn như lời dạy của Đức Phật: "Không có thiên về thì không có đến và đi; không có đến và đi thì không có diệt và sanh; không có diệt và sanh thì không có đời này, không có đời sau, không có đời ở giữa. Ðây là sự đoạn tận khổ đau." (Ud. 83)