TỰ NHIÊN THÌ KHÔNG CỐ GẮNG

Khi cảm nhận thiên nhiên xung quanh, người ta không cần phải cố gắng.  Mọi cố gắng là không cần thiết. Với bối cảnh nào đó, vào thời khắc nhất định, bỗng nhiên có sự cảm nhận khác biệt. Nó hoàn toàn tự nhiên, không thể tạo ra được.

Tự nhiên giống như một người buồn ngủ là ngủ, nhưng khi không buồn ngủ người ta không thể cố gắng ngủ. Cố gắng ngủ chỉ làm chúng ta trằn trọc thêm.

Những gì tự nhiên thì không cần cố gắng. Chúng ta luôn có một thói quen cố hữu là làm gì cũng phải cố gắng, cố gắng làm, cố gắng đạt được. Không phải cái gì cũng có được bằng cách cố gắng.

Khi tham có mặt, không thể cố gắng để trở thành "vô tham". Tham là một thực tế đang có trong hiện tại, vô tham là cái không có mà chúng ta mong muốn nó trở thành có. Cố gắng trở thành cái gì đó thì bản ngã sẽ được củng cố, nó luôn là cạm bẫy.

Ghi nhận đúng cái đang có mà không có sự tham dự, không cố gắng trở thành thì tự nó sẽ tan biến. Tham có mặt, không khó chịu, không xua đuổi, không đánh giá, không cố kìm nén, nó sẽ đi qua. Khi tham không còn thì đó là trạng thái vô tham tự nhiên, người ta không thể cố gắng tạo ra nó.

Đức Phật dạy trong Kinh Tứ Niệm Xứ rằng: "Khi tâm có tham, biết là tâm có tham; khi tâm không tham, biết là tâm không tham. Khi tâm có sân, biết là tâm có sân; khi tâm không sân, biết là tâm không sân. Khi tâm có si, biết là tâm có si; khi tâm không si, biết là tâm không si."

Có câu chuyện: Một lũ nhỏ chơi đá banh trong sân chùa, gần đó có am thất nhỏ với các cửa sổ bằng kính của một nhà sư già sống đã lâu trong chùa. Khi đang mải mê chơi thì bất ngờ trái banh lao thẳng vào cửa sổ làm tấm kính vỡ vụn. Nhà sư vụt bước ra cửa la lối lũ nhỏ. Bỗng nhiên, ông khựng lại và tự cằn nhằn mình: "Có chuyện nhỏ thế mà cũng sân. Tu tập tâm từ bao lâu nay của ta thành ra công cốc!"

Hay biết những gì xảy ra mà không tham dự, không nắm giữ, không xua đuổi, không phê bình, không đánh giá, không nhận xét, đó cũng chính là cố gắng. Những cố gắng nào thúc đẩy bởi mong cầu, mục đích, muốn trở thành, nó sẽ luôn củng cố bản ngã. Vậy nên, nhiều lúc người ta nhìn lại tự hỏi: "Tại sao càng tu lâu mà bản ngã lại càng lớn?"