HÀNH ĐỘNG VÀ PHẢN ỨNG
Hành động và phản ứng là hai khái niệm khác biệt. Hành động mang tính trực tiếp, không bị chi phối bởi bất kỳ yếu tố nào. Phản ứng là một hành động gián tiếp, bị chi phối và chồng lên nó nhiều quan kiến, ý niệm. Trong hầu hết trường hợp, người ta đa phần là phản ứng chứ không phải hành động.
Khi hành động dù kết quả xảy ra như thế nào chăng nữa, người ta sẽ không hối tiếc, ngược lại phản ứng thường dẫn tới những sự bất cập không thể dự đoán được.
Nhận ra rằng mình đang có sự dính mắc, một ý muốn tu tập, phát triển sự buông bỏ khởi lên, đó chính là sự phản ứng đối với trạng thái dính mắc. Bất kỳ sự tu tập nào theo ý niệm định ra, nó sẽ phát triển một sự dính mắc vi tế - "dính mắc vào sự buông bỏ" hay một cái gì đó tương tự.
Hình tướng là cái hay bị nắm giữ một cách ý thức cũng như vô thức. Khi selfie, người ta hay giơ hai ngón tay có nghĩa là "chiến thắng", cũng có nghĩa là "hòa bình" và với nhiều người trẻ tuổi bây giờ nó mang ý nghĩa check-in, nhiều khi cũng chỉ đơn giản là "Xin cho hai tô phở!".
Cũng như vậy, xòe tay hay không xòe tay ra cũng là như nhau nếu không có sự chấp giữ (phản ứng), nó cũng chỉ là hành động có tính thể hiện hay không thể hiện nhưng nội hàm đã bao gồm trong đó. Nội hàm không nằm trong hình tướng mà ở ngay tâm thức khi trống rỗng các quan kiến, ý niệm, cũng có nghĩa là tất cả.
Người ta chìa (xòe) tay ra để cho một cái gì đó và người nhận cũng chìa tay ra để nhận. Cùng là một hành động xòe tay, tâm thức mỗi bên không giống nhau. Nhưng cũng có thể nói rằng cả hai cùng cho và nhận - giống như trường hợp người cho cần nói lời "cảm ơn" đối với người nhận.
Chính vì vậy, xác định đúng đối tượng là điều cần thiết, nếu không phản ứng cứ xảy ra mà lại được cho là hành động. Minh chứng cho điều này, Đức Phật dạy rằng bất kỳ đối tượng đẹp đẽ nào ở bên ngoài nó không phải là dục, nó đã vốn sẵn có như vậy: "các hoa mỹ an trú như vậy ở trên đời". Sở dĩ dục có mặt là do khởi tâm, không phải dục là yếu tố cấu thành của đối tượng bên ngoài.
"Các tư duy tham ái,
Là dục của con người,
Các hoa mỹ ở đời,
Chúng không phải là dục,
Các tư duy tham ái
Là dục của con người,
Các hoa mỹ an trú
Như vậy ở trên đời,
Ở đây những bậc Trí,
Nhiếp phục được lòng dục."
(AN 6.63)
